استان کرمان
24 می 2025
استان کهگیلویه و بویراحمد
8 ژوئن 2025
استان کرمانشاه در یک نگاه
استان کرمانشاه با مساحت ۲۴٬۶۴۰ کیلومتر مربع، هفدهمین استان ایران از نظر وسعت بهشمار میرود. استان کرمانشاه که ۱/۵ درصد مساحت کشور را دربرمیگیرد، از استانهای غربی بهشمار میآید که با کشور عراق مرز مشترک دارند. این استان از شمال به استان کردستان، از جنوب به استان لرستان و ایلام، از شرق به استان همدان و از غرب به استانهای دیاله و حلبچه در کشور عراق محدود میشود. مرکز استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه است.. بر اساس آخرین تغییرات در سال ۱۳۹۰ استان کرمانشاه از ۱۴ شهرستان، ۳۵ شهر، ۳۱ بخش و ۸۴ دهستان تشکیل شده است. مهم ترین و پرجمعیت ترین شهر استان ، پس از کرمانشاه (مرکز استان) اسلام آباد غرب می باشد. حدود ۵۰٪ جمعیت استان در کرمانشاه قرار دارند. این استان به سبب بارندگی مناسب (حدود ۶۰۰ میلیمتر) و همچنین دشت های حاصلخیز آن یکی از مکان های مستعد صنعت، کشاورزی و باغداری می باشد. از نظر قومیتی ، اکثریت جمعیت استان کُرد هستند. در جایگاه بعدی لک ها قرار دارند که بیشتر ساکن شرق استان می باشند.
تاریخچه استان
کرمانشاه که در میانههای رشته کوه زاگرس قرار دارد به دلیل وضعیت آب و هوایی، کوهستانی بودن و وجود پناهگاه و غارهای طبیعی همواره مورد توجه انسانهای عصر سنگ بودهاست.کرمانشاه از لحاظ بقایای سکونتهای پیش از تاریخ، یکی از مناطق بسیار غنی و مهم در ایران و غرب آسیا است. قدیمیترین آثار سکونت بشر در کرمانشاه مربوط به دوره دیرینهسنگی است که شامل چند تبر دستی سنگی است که در منطقه گاکیه و غرب هرسین یافت شدهاست.این آثار دستکم حدود ۲۰۰ هزار سال قدمت دارند. آثار مهمی از دوران عصر سنگ در غارهای کرمانشاه کشف شدهاست که بیشترشان مربوط به دورههای میانسنگی و نوسنگی است.مردم کرمانشاه در دوران باستان بسیاری از نخستینهای تاریخ را به نام خود ثبت کردهاند؛ نخستین انسانهایی که در حدود ۹ هزار سال پیش با گرم شدن زمین غارنشینی را ترک کرده و به زندگی یکجانشینی روی آوردهاند ساکنان این بوم بودهاند که نخستین خشت خام را تولید و در ساخت خانه و صنعت از آن استفاده کردهاند. و نخستین روستای خاورمیانه در دروان نوسنگی از ۹۸۰۰ ق. م تا ۷۴۰۰ ق. م در این مکان شکل گرفتهاست. کرمانشاهیان در دروان باستان با اختراع سفال نخستین انسانهایی بودند که رو به فعالیتهای صنعتی آوردند و آثار زیادی از دوران پیش از تاریخ در کرمانشاه یافت شدهاست.
جغرافیای استان
شهر کرمانشاه از شمال به کوه فرخشاد، از شمال غربی به کوه طاق بستان و از جنوب به سفید کوه منتهی میشود که در قسمت مرکزی استان کرمانشاه با موقیعت ۴۷ درجه و ۴ دقیقه شرقی و ۱۹ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی قرار دارد و دارای ۲۴۵۰۰ کیلومتر مربع گستردگی و ارتفاع ۱۲۰۰ متر از سطح دریا است. کرمانشاه یکی از شاهراههای ارتباطی شرق و غرب و قدیمیترین راه عبور زائران عتبات عالیات است که به همین سبب تاثیرات فرهنگی و معنوی برجا گذاردهاست.کرمانشاه در دروازه زاگرس قرار دارد. رشته کوه زاگرس که فلات ایران را از سرزمینهای همسایه جدا کردهاست در مسیر کرمانشاه، به دشتهای وسیع و کوههای عمدتاً مجزا و درههای وسیعی منتهی میشود که از قدیم برای رسیدن به میانرودان مورد استفاده قرار گرفتهاست.
آب و هوا
شهر کرمانشاه دارای اقلیم معتدل کوهستانی است. در قرن چهارم میلادی شهر کرمانشاه که در آن دوران روستای خوش آب و هوایی بود به عنوان دومین اقامت گاه سلطنتی ساسانیان انتخاب شد. در دوران ساسانیان باغهای بزرگی در این منطقه ساخته شد و تا مدتها مکان تفریحی شاهان ساسانی بودهاست. در دوران اسلامی نیز بارها شهر کرمانشاه را شهری خوش آب و هوا توصیف کردهاند که در آن آبها جاری است و درختان و میوه جات فراوان دارد .موقعیت اقلیمی و اکولوژیک استان کرمانشاه با توجه به میزان متوسط بارندگی و رطوبت نسبی سالیانه به نحوی است که دامنه کوهها و دشتهای آن عموماً پوشیده از جنگل و مرتع بوده و در پارهای از نقاط نیز زمینهای زارعی آبی و دیمی است.
مرکز استان
کرمانشاه مرکز استان کرمانشاه و بزرگترین و پرجمعیتترین شهر این استان در غرب ایران است. این شهر در دامنه رشتهکوههای سر به فلک کشیده زاگرس واقع شده و از نظر جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی اهمیت زیادی دارد. کرمانشاه با قدمتی کهن، یکی از مناطق تاریخی ایران بهشمار میرود و آثار باستانی متعددی مانند طاق بستان و بیستون را در دل خود جای داده است. آبوهوای کوهستانی، طبیعت بکر، مردمی مهماننواز و فرهنگ غنی کردی از ویژگیهای برجسته این شهر است. کرمانشاه دروازه فرهنگی غرب ایران و مرکز تعامل اقوام گوناگون است.
پاوه
شهرستان پاوه شمالیترین و یکی از خوشآبوهواترین شهرستانهای استان کرمانشاه در غرب ایران است. مرکز این شهرستان، شهر زیبای پاوه است که در دل کوههای سرسبز اورامانات جای دارد. پاوه همچنین مرکز ناحیه اورامانات محسوب میشود که چهار شهرستان پاوه، جوانرود، روانسر و ثلاث باباجانی را در بر میگیرد. مردم این منطقه به زبان کردی سخن میگویند و دو گویش هورامی و جافی در میان ساکنان رایج است. طبیعت کوهستانی، فرهنگ غنی کردی و معماری پلکانی شهر، پاوه را به یکی از مقاصد مهم گردشگری و فرهنگی در غرب کشور تبدیل کرده است.
قصر شیرین
شهرستان قصرشیرین یکی از مهمترین دروازههای غربی کشور است و همواره میزبان مسافران و زائران بسیاری از سراسر ایران بوده است. مرکز این شهرستان، شهر قصرشیرین است که در ۱۶۶ کیلومتری غرب کرمانشاه واقع شده و شهر سومار نیز دیگر شهر آن است. این شهرستان از شمال و غرب با کشور عراق، از جنوب با استان ایلام و از شرق با گیلانغرب و سرپلذهاب هممرز است. قصرشیرین در مسیر عتبات عالیات قرار دارد و محل تردد کاروانهای زیارتی است. بیشتر آثار تاریخی این منطقه به دوران ساسانیان بازمیگردد.
جوانرود
شهرستان جوانرود یکی از شهرستانهای غربی استان کرمانشاه است که شامل دو بخش مرکزی (شهر جوانرود) و بخش کلاشی میباشد. این شهرستان با پاوه، روانسر و ثلاث باباجانی هممرز است و از طریق شهرستان روانسر به مرکز استان، شهر کرمانشاه، متصل میشود. بخش کلاشی آن با کشور عراق مرز مشترک دارد. شهر جوانرود بهعنوان سومین شهر پرجمعیت استان شناخته میشود و به دلیل بازارچههای پررونق مرزی، نقش مهمی در تجارت و اقتصاد منطقه دارد. طبیعت زیبا، موقعیت مرزی و فرهنگ کردی، از ویژگیهای برجسته این شهرستان محسوب میشود.
کنگاور
شهر کنگاور شرقیترین شهرستان استان کرمانشاه است و بهعنوان مرز این استان با استان همدان شناخته میشود. این شهر، همانند دیگر مناطق کرمانشاه، در دامنه رشتهکوه باعظمت زاگرس واقع شده و موقعیت جغرافیایی آن، نقش مهمی در شکلگیری اقلیم مطبوع و سرسبزش داشته است. وجود کوههای مرتفع، دشتهای حاصلخیز، باغها و مزارع گسترده، چهرهای زیبا و آرامشبخش به این شهرستان بخشیده است. کنگاور با طبیعت چشمنواز و آبوهوای مطلوب، از مقاصد جذاب گردشگری منطقه محسوب میشود و زمینه مناسبی برای توسعه گردشگری طبیعی و فرهنگی فراهم کرده است.
جاذبههای طبیعی
کرمانشاه در منطقهای خشک و کوهستانی قرار دارد و دارای آب و هوای سرد و کوهستانی است؛ از این رو بیشتر بخشهای این استان، در تمام فصلهای سال آب و هوای خنک و سردی دارند و اهالی کرمانشاه با آب و هوای گرم و جهنمی ناآشنا هستند. از طرفی خشک بودن اقلیم کرمانشاه باعث شده است تا بسیاری از جاهای طبیعی کرمانشاه در اطراف چشمههای این استان قرار گیرند.
غار قوری قلعه
غار قوری قلعه (یا قوری قلا) یکی از شگفتانگیزترین جاذبههای طبیعی استان کرمانشاه و بزرگترین غار آبی خاورمیانه است که در نزدیکی شهر پاوه و در دل رشتهکوههای زاگرس واقع شده است. این غار حدود ۱۲ کیلومتر طول دارد و شامل دالانهای پرآب، تالارهای سنگی زیبا، و اشکال طبیعی استالاکتیت و استالاگمیت است. بخش گردشگری آن چندین برابر مسیر اولیه قابل بازدید است. از ویژگیهای جالب این غار، دمای ثابت ۷ تا ۱۱ درجه در طول سال است که آن را به مقصدی محبوب در فصول گرم و سرد سال تبدیل کرده است.
آبشار پیران
آبشار پیران یا ریژآو یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی استان کرمانشاه است که در نزدیکی روستای پیران و ژالکه قرار دارد و از ارتفاعات سرسبز زاگرس سرچشمه میگیرد. این آبشار پلکانی از سه طبقه تشکیل شده و ارتفاع کلی آن به حدود ۱۸۰ متر میرسد، به همین دلیل از آن بهعنوان بلندترین آبشار ایران یاد میشود. واژه “ریژآو” در گویش کردی از ترکیب “ریژ” بهمعنای ریختن و “آو” بهمعنای آب آمده است. طبیعت بکر، صدای خروشان آب و منظره چشمنواز، این آبشار را به مقصدی منحصربهفرد تبدیل کرده است.
باغ گلها
باغ گلهای کرمانشاه یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی این شهر است که در کمربندی غربی و روبهروی بیمارستان سینا قرار دارد. این باغ با مساحت بیش از ۶,۴۰۰ متر مربع، پس از باغ گلهای اصفهان، بهعنوان دومین باغ گل ایران شناخته میشود. در سال ۱۳۹۳ شمسی افتتاح شده و طراحی آن با الگوهای مدرن باغسازی بینالمللی انجام گرفته است. در بخشهای مختلف این مجموعه، میتوان سبکهایی از باغسازی فرانسوی، انگلیسی، ایتالیایی و ژاپنی را مشاهده کرد. تنوع گلها و طراحی هنرمندانه، این مکان را به یکی از محبوبترین دیدنیهای کرمانشاه تبدیل کرده است.
سراب نیلوفر
سراب نیلوفر یکی از جاذبههای طبیعی و دیدنی استان کرمانشاه است که در نزدیکی روستای نیلوفر و حدود ۲۰ کیلومتری شمالغرب شهر کرمانشاه قرار دارد. این دریاچه زیبا با گلهای نیلوفر آبی در فصل بهار و تابستان جلوهای چشمنواز پیدا میکند. آب این سراب از چشمههای زیرزمینی تأمین میشود و برای قایقسواری نیز مناسب است. محیط اطراف سراب دارای پوشش گیاهی متنوع بوده و زیستگاه گونههای مختلف پرندگان مهاجر، ماهیها و آبزیان به شمار میآید. آرامش، چشمانداز طبیعی و هوای پاک، این منطقه را به مقصدی محبوب برای علاقهمندان به طبیعت تبدیل کرده است.
سراب قنبر
سراب قنبر در جنوب غربی شهر کرمانشاه و در نزدیکی یکی از محلههای قدیمی این شهر قرار دارد که حدود 80 سال پیش یک روستا بود؛ ولی پس از جنگ ایران و عراق و توسعه شهرها و شهرکسازی، هماکنون این سراب در منطقه چهار شهرداری کرمانشاه قرار دارد. این سراب بهدلیل داشتن طبیعت زیبا و فضای سرسبز، برای ساکنان محلی و گردشگران بهعنوان یکی از مکانهای نمونه گردشگری محبوب حومه کرمانشاه شناخته میشود. اگرچه سراب قنبر فاقد آثار تاریخی مشابه طاق بستان و طاق گرا است، ولی زیباییهای غیرقابل وصف طبیعی آن همچنان جذاب و مسحورکننده بنظر میرسند.
دربند صحنه
سراب صحنه یا دربند صحنه یکی از زیباترین جاذبههای طبیعی شهرستان صحنه در استان کرمانشاه است. این منطقه که نام دیگر آن، دربند صحنه است، در شمال شهرستان صحنه واقع شده و با طبیعت بکر و آبوهوای دلپذیر خود، مکانی ایدهآل برای سپری کردن سفر تفریحی و گردشگری بهشمار میآید. آب این سراب از چهار چشمه (چوار کینی) در بخش شمالی دره تامین میشود که پس از طی مسیری کوتاه به آبشار کوچکی بنام «آبشار خشکه» میریزد؛ البته متاسفانه بهدلیل خشکسالیهای متوالی در سالهای اخیر، این آبشار بهطور کامل خشک و بیآب شده بود، هرچند وضعیت کنونی این آبشار در حال بهبود است.
جاذبههای تاریخی و فرهنگی
استان کرمانشاه با پیشینهای کهن دارای جاذبههای تاریخی متنوع و متعددی است که به مقصدی برجسته برای گردشگران علاقهمند به تاریخ و فرهنگ ایرانی است. از مهمترین جاذبههای تاریخی استان کرمانشاه میتوان به محوطه تاریخی بیستون، طاق بستان، زیج منیژه، گوردخمهها، معابد، موزهها و بناهای تاریخی اشاره کرد.
محوطه تاریخی بیستون
سراب نیلوفر یکی از جاذبههای طبیعی و دیدنی استان کرمانشاه است که در نزدیکی روستای نیلوفر و حدود ۲۰ کیلومتری شمالغرب شهر کرمانشاه قرار دارد. این دریاچه زیبا با گلهای نیلوفر آبی در فصل بهار و تابستان جلوهای چشمنواز پیدا میکند. آب این سراب از چشمههای زیرزمینی تأمین میشود و برای قایقسواری نیز مناسب است. محیط اطراف سراب دارای پوشش گیاهی متنوع بوده و زیستگاه گونههای مختلف پرندگان مهاجر، ماهیها و آبزیان به شمار میآید. آرامش، چشمانداز طبیعی و هوای پاک، این منطقه را به مقصدی محبوب برای علاقهمندان به طبیعت تبدیل کرده است.
کاروانسرا شاه عباسی
کاروانسرای بیستون یکی از شاهکارهای معماری دوره صفوی است که در ۳۰ کیلومتری شرق کرمانشاه، در محوطه تاریخی بیستون و دامنه کوه بیستون قرار دارد. این بنای تاریخی با نام کاروانسرای شاه عباسی نیز شناخته میشود و در مسیر قدیمی همدان به کرمانشاه ساخته شده است. کاروانسرا دارای حیاط مرکزی و اتاقهایی در اطراف آن برای اقامت مسافران بوده و مصالح بهکاررفته در ساخت آن سنگ و آجر است. شکوه معماری و طراحی دقیق آن، بازتابی از ذوق هنری معماران ایرانی در دوره صفوی است و آن را به یکی از جاذبههای مهم گردشگری منطقه تبدیل کرده است.
طاق بستان
طاق بستان از مهمترین آثار تاریخی استان کرمانشاه و ایران است که در شمالغرب شهر و در دامنه کوه طاق بستان قرار دارد. این مجموعه شامل دو ایوان تاریخی با نامهای طاق کوچک و طاق بزرگ است که در کنار دریاچهای زیبا ساخته شدهاند. طاق بزرگ با ارتفاع ۹ متر و عرض ۷.۵ متر، از بخشهای شاخص مجموعه است. سنگنگارهها، کتیبهها و صحنههای حجاریشده در دل کوه، بازتابی از شکوه هنر و تاریخ ساسانیان است. طاق بستان بهدلیل ظرافتهای هنری و ارزش تاریخی، یکی از مقاصد گردشگری پرطرفدار غرب ایران به شمار میرود.
معبد آناهیتا
معبد آناهیتا از مهمترین جاذبههای تاریخی کرمانشاه است که در شهر کنگاور قرار دارد و به الهه آب، آناهیتا، در ایران باستان اختصاص دارد. این معبد دومین بنای سنگی بزرگ ایران پس از تخت جمشید شناخته میشود و قدمت آن به دورههای هخامنشی، اشکانی و ساسانی بازمیگردد. معبد بر روی تپهای ۳۲ متری در دشتی وسیع ساخته شده و معماری آن تلفیقی از سبکهای یونانی و ایرانی است. ستونهای بلند، پلکانهای عظیم و استفاده از سنگهای تراشخورده، شکوه معبد را نشان میدهد. نقش خورشید بالدار از نمادهای مقدس ایران باستان است.
خانه خواجه باروخ
خانه خواجه باروخ با قدمتی بیش از 100 سال، یکی از مهمترین خانههای تاریخی شهر کرمانشاه است که در محله قدیمی فیضآباد واقع شده است. این خانه تاریخی از معدود خانههای تاریخی دوره قاجار است که قدمت آن به دوره سلطنت ناصرالدینشاه بازمیگردد. خانه خواجه باروخ توسط یکی از تاجران کلیمی معروف کرمانشاه بنام «خواجه باروخ»، ساخته شد و مالک حقیقی این خانه بوده است. بعد از خواجه باروخ، این خانه به یکی دیگر از شخصیتهای معروف شهر کرمانشاه بنام رندهکش تعلق گرفت و امروزه نیز این خانه را با همین نام میشناسند.
کلیسا زور زور
کلیسای زور زور یکی از آثار تاریخی برجسته در استان آذربایجان غربی و شهر ماکو است که در فهرست آثار ملی ایران و میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این کلیسا مربوط به قرن نهم میلادی و متعلق به ارمنیان منطقه است. نکته منحصربهفرد آن، جابجایی کامل بنا بهدلیل آبگیری سد بارون در سال ۱۳۸۶ است؛ بهطوریکه کلیسا با حفظ ساختار، به موقعیتی بالاتر از محل اصلی منتقل شد. معماری سنگی، ارزش تاریخی و مهندسی جابجایی آن، کلیسای زور زور را به یکی از خاصترین جاذبههای فرهنگی و مذهبی ایران تبدیل کرده است.
غذاهای محلی
مطمئنا غذاهای خوشمزه و خوشرنگ و لعاب کرمانشاهی یک از بهترین و خوشمزهترین خاطراتی خواهد بود که در ذهن همه مسافران دیار خوش نیشان (دیار خوش نشینها به گویش محلی) نقش میبندد.
دنده کباب
بدون شک دنده کباب، امضای خاص غذاهای کرمانشاه است و بهعنوان یکی از محبوبترین خوراکهای محلی این منطقه شناخته میشود. دنده کباب از دنده گوسفندی تازه تهیه میشود و همراه با گوشت گوسفند، پیاز، گوجه، فلفل شیرین یا تند، لیمو ترش، کره و کمی نمک مزهدار میگردد. این ترکیب ساده اما اصیل، طعمی بینظیر و خوشمزه ایجاد میکند که هر عاشق غذا را جذب خود میکند. دنده کباب کرمانشاهی معمولاً روی آتش ذغالی کباب شده و با نان تازه و سبزیهای محلی سرو میشود که تجربهای بینظیر از غذا خوردن را به همراه دارد.
خورشت خلال
خورشت خلال بادام یکی از غذاهای اصیل و پرطرفدار ایرانی است که بهویژه در میان خانوادههای کرمانشاهی محبوبیت زیادی دارد. این خورشت مجلسی و خوشطعم، ترکیبی از خلال بادام، گوشت، رب انار و ادویهجات خاص است که طعمی لذیذ و متفاوت به آن میبخشد. خورشت خلال بادام اغلب در مراسمهای ویژه مانند جشنهای عروسی سرو میشود، اما در جمعهای خانوادگی صمیمی نیز یکی از بهترین گزینهها برای پذیرایی است. این غذا به دلیل طعم خاص و دلپذیرش، همواره جایگاه ویژهای در سفرههای کرمانشاهیها دارد و نشانهای از فرهنگ و هنر آشپزی این منطقه است.
آش عباس علی
آش وسلی، یکی از غذاهای محلی و خوشطعم کرمانشاه با قدمتی حدود ۲۰۰ سال است که در گویش محلی به این نام شناخته میشود. این آش خاص، داستان جالبی دارد؛ عباسعلی، شخصی خیر و نذر کننده بود که شبهای ماه رمضان هنگام افطار در مسجد محل، این آش را به روزهداران تقدیم میکرد. طعم بینظیر آش وسلی باعث شد همه خواستار یادگیری دستور پخت آن شوند. امروزه این آش مقوی و لذیذ، بهویژه در ماه مبارک رمضان و برای افطار، جزو غذاهای محبوب کرمانشاهیها محسوب میشود و خاطرهای شیرین از سنتهای محلی را زنده نگه میدارد.
شلمین
شلمین یکی دیگر از غذاهای محلی کرمانشاه است که طعمی خوشمزه و منحصر به فرد دارد و تجربه چشیدن آن خالی از لطف نیست. این آش خاص شباهتهایی به ترخینه دارد، اما ترکیب مواد و روش تهیهاش متفاوت است. ابتدا گندم آسیاب شده را میپزند، سپس شلغم و برگ شلغم را خرد میکنند. در ظرفهای بزرگ، لایهای از گندم پخته شده ریخته و روی آن لایهای از شلغم و برگ شلغم قرار میدهند. این لایهگذاری را تا پر شدن ظرف ادامه میدهند تا آش شلمین آماده شود. این روش تهیه باعث میشود آش طعمی خاص و متفاوت پیدا کند که در بین مردم کرمانشاه محبوب است.
کوفته شیرین
کوفته شیرین کرمانشاهی، یکی از غذاهای محلی کمتر شناخته شده اما بسیار خوشطعم این منطقه است. شاید نام آن برای بسیاری آشنا نباشد، اما طعم بینظیر و شیرینش، این کوفته را به گزینهای محبوب تبدیل کرده است. این غذا با مواد اولیه ساده و در زمان کوتاه تهیه میشود، بنابراین برای کسانی که دنبال یک غذای سریع و متفاوت هستند، انتخابی عالی است. ترکیب طعمهای شیرین و لذیذ در کوفته شیرین کرمانشاهی، تجربهای نو از آشپزی سنتی این خطه را به همراه دارد که حتما باید آن را امتحان کرد.
ونوشک
ونوشک، که به پسته کوهی نیز شناخته میشود، میوهای بومی و محلی مناطق کردنشین و غرب کشور است. این گیاه دارویی با خواص انرژیبخش و محرک، از گذشته تا به امروز مورد توجه قرار گرفته است. ونوشک علاوه بر طعم خوشمزه، فواید زیادی برای سلامتی دارد و به شکلهای مختلفی مصرف میشود؛ از جمله تازهخوری، خشک شده، در تهیه ترشیجات و مربا، ترکیب با دوغ و حتی در انواع غذاها. این میوه خوشعطر و خاص، بخش مهمی از فرهنگ غذایی و درمانی منطقه محسوب میشود و محبوبیت زیادی میان مردم دارد.
آداب، رسوم و فرهنگ
کرمانشاه همواره زیستگاه اقوام و فرهنگهای مختلف نطیر آذریها، کردها، آشوریها و ارامنه بوده است که هرکدام از آنها به نحوی در هم اثر گذاشته و از یکدیگر متاثر گشتهاند. وجود مساجد، کلیساها و آتشگاههای بسیار، گویاى بخشى از تاریخ مذهبى آن است. اگرچه فرهنگ و سنن مردم آذربایجان غربی از بسیارى جهات با فرهنگ عمومى سایر نقاط ایران شباهت دارد، ولى در عین حال با ویژگىهائى نیز همراه است که مهمترین آن تکامل زبانى و زایشهاى ویژه فرهنگى در عرصههاى مختلف زبان و هنر است.
چادر زدن دراویش
تا حدود دو دهه پیش در کرمانشاه، اعیان و اشراف شهر نشانهای به نام «دو شاخ کل» را بر سردر خانههای خود نصب میکردند تا جایگاه خود را نشان دهند. در ایام پیش از عید و در طول جشنهای عید، دراویش خیمه و خرگاه خود را در این خانهها برپا میکردند، اما تا زمانی که چیزی از صاحبخانه دریافت نکنند، این خیمهها را نمیگستردند. دراویش بوقی به نام «شاخ نفیر» داشتند که از شاخ بلند ساخته میشد. مردم معتقد بودند اگر این بوق در خانهای به صدا درآید، نشانه بدشانسی و شومی است. بنابراین، تلاش میکردند دراویش را با خوشرویی بدرقه کنند تا بوق خود را به صدا در نیاورند.
لباس محلی
کرمانشاه استانی مرزی در غرب ایران است که از جنوب و شمال با دو استان کردنشین دیگر، یعنی ایلام و کردستان محدود شده است. بیش از نود درصد جمعیت این استان را کردها تشکیل می دهند. در رابطه با لباس کرمانشاه باید گفت از آنجا که این استان در میان دو استان کردنشین دیگر قرار گرفته است، نشانه هایی از هر دو لباس در آن یاقت می شود. امروزه پوشیدن لباس محلی در کرمانشاه رواج چندانی ندارد. اما در قدیم زنان دو مدل لباس می پوشیدند که یکی از آنها بیشتر به لباس زنان کردستان نزدیک است. در این مدل زنان روی پیراهنشان که کراس نام داشت، جلیقه مانندی به نام کوا به تن می کردند که از جنس مخمل بود.
شعر و ادبیات
زبان اهالی کرمانشاه، کردی و لهجهٔ فارسی کرمانشاهی است. عدهای از مردم کرمانشاه به زبان کردی، گویش کلهری سخن میگویند. علاوه بر کردی کلهری دیگر گویشهای کردی از جمله کردی کرمانشاهی، سنجابی، زنگنه و سورانی هم گویشورانی در میان مردم دارد. در کنار زبان کردی، عدهای از مردم به لهجهٔ فارسی کرمانشاهی تکلم میکنند. لهجهٔ فارسی کرمانشاهی تنها خاص شهر کرمانشاهاست. و از ۲۰۰ سال پیش در پی ورود مهاجرانی که برای زیارت عتبات و کسب و کار به کرمانشاه آمدند ایجاد شده است. همچنین در بخشی از مناطق شهر، گویش لکی در میان برخی ساکنان رواج دارد.
مفاخر و مشاهیر
کرمانشاه شهری چندهزارساله با فرهنگ غنی است. نمود این اصالت و فرهنگ در مردم این سرزمین نیز پیداست. از پوشش محلی مردم گرفته تا افسانهها و آداب و رسوم این شهر، همه نشان از این غنای فرهنگی دارند. همانطور که گفتیم این فرهنگ غنی در مردم شهر نیز پیدا است. کافیست نگاهی به نام مشاهیر کرمانشاه بیندازید تا شما هم به این باور برسید.
کیهان کلهر
کیهان کلهر در 3 آذر 1342 متولد شد. اصالت او به کرمانشاه برمیگردد. او علاوهبر کمانچه در نواختن سهتار، تنبور و شاهکمان نیز مهارت دارد. او موسیقی را از پنجسالگی آغاز کرد. کلهر تحصیل خود را نیز در رشته موسیقی ادامه داد و از دانشگاه کارلتون اتاوا موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد شد. او سابقه همکاری با تعدادی از بزرگان موسیقی ایران، مانند محمدرضا شجریان، حسین علیزاده، همایون شجریان، شهرام ناظری، ایرج بسطامی و … را دارد.
جلال الدین کرازی
میر جلالالدین کزازی در سال 1327 در کرمانشاه متولد شد. او علاقه به فرهنگ و ادبیات را از خانواده خود فراگرفت. در نهایت برای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی راهی تهران شد و مدرک دکترای خود را نیز در همین رشته کسب کرد. بخشی از شهرت او بهخاطر استفاده همیشگی از واژگان سره فارسی است. کزازی مطالعات ارزشمندی در زمینه شاهنامه فردوسی و ادبیات حماسی انجام داده است.
شهرام ناظری
شهرام ناظری متولد 29 بهمن 1328 و اهل کرمانشاه است. او در خانواده هنردوست خود با موسیقی آشنا شد. اکنون این خواننده سرشناس ایرانی را در جهان با القابی مانند «بلبل ایرانی» و «پاواروتی ایران» میشناسند. اولین آلبومهای شهرام ناظری بهصورت مشترک با محمدرضا شجریان منتشر شدند. او توجه ویژهای به اشعار مولانا دارد و تصنیفهای متعددی با اشعار مولانا خوانده است. این استاد موسیقی اشعاری از شاهنامه را نیز اجرا کرده است و درباره این شاهکار ادبی چندین سال به تحقیق و پژوهش پرداخته است.
سهراب پور ناظری
سهراب پورناظری، آهنگساز و نوازنده برجسته ایرانی، از نوجوانی وارد دنیای موسیقی شد. او ابتدا نواختن تنبور و داف را آغاز کرد و سپس تار، سهتار و کمانچه را فراگرفت. در پانزدهسالگی همکاری با گروه شمس را شروع کرد و در این مسیر از استادان بزرگی چون کیخسرو پورناظری (پدرش)، اردشیر کامکار و حمیدرضا نوربخش بهره برد. سهراب در سال ۲۰۰۱ مدرک کارشناسی موسیقی خود را از دانشگاه سوره تهران دریافت کرد. امروز او به عنوان یکی از چهرههای مطرح موسیقی معاصر ایران، با آثار نوآورانه و تلفیقی خود شناخته میشود و در معرفی موسیقی ایرانی به جهان نقش مهمی ایفا کرده است.